Back to Top
Vrijdag 06 Dec
86386 users - nu online: 1721 people
86386 users - nu online: 1721 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Historie & Politiek

Jens Rydström heeft een belangrijke prestatie geleverd met zijn fraaie studie over homoseksualiteit en bestialiteit in Zweden. Een aardig element is de bevestiging van de door Michel Foucault in het eerste deel van Histoire de la Sexualité (1976) ontvouwde theorie van een verandering van een juridisch systeem van verboden handelingen naar een medisch systeem van gemarginaliseerde identiteiten. Zweedse rechtbanken veroordeelden "tegennatuurlijke ontucht" (zoals mannelijke en vrouwelijke homoseksualiteit en bestialiteit werden genoemd sinds de wetsherziening van 1864) routinematig als een criminele daad tot het begin van de twintigste eeuw.

door Gert Hekma - 15 november 2004

lengte: 6 min. Printervriendelijke Pagina  
Homostudies - De weg van verdoemenis naar acceptatie in Zweden


This article is also available in English
lengte: 6 minuten


Daarna verplaatste de focus voor homoseksuele handelingen van mannen zich naar een seksuele identiteit. Gestimuleerd door medische deskundigen begonnen politie en rechters steeds vaker de persoonlijke geschiedenis van de aangeklaagden te onderzoeken. Hoewel de handelingen van belang bleven voor de juridische vervolging, ontstond er interesse in de erotische identiteit van homomannen die zoöfielen nooit kregen.

Bestialiteit bleef een zeldzame zonde die volgens de algemene opinie vooral werd gepleegd door jonge mannen of oude landlopers die gemakkelijker over dieren konden beschikken dan over vrouwen. Ze waren zelden het object van medisch onderzoek naar hun seksuele biografie. De medicalisering had een dramatische consequentie voor sommige homomannen die langer in gestichten opgeborgen konden worden dan ze ooit in de gevangenis hadden moeten zitten.

Een afwijking van Foucault's theorie betreft het tijdschema. Terwijl Foucault meende dat zo'n verandering ergens in de achttiende of negentiende eeuw plaatsvond, ontdekt Rydström hem pas in het begin van de twintigste eeuw terwijl een lesbische identiteit nog eens dertig jaar later tot stand kwam.

Ontluikende subcultuur

De veranderingen in de juridische benadering van homoseksualiteit vonden een spiegelbeeld in veranderingen in de werelden van homoseksuelen die hun eigen subculturen en identiteiten begonnen te creëren. Sommigen verdiepten zich in de nieuwe seksuologische literatuur of bezochten Kopenhagen en Berlijn waar ze gelijkgerichte mannen ontmoetten. Hun nieuwe identificatie met homoseksualiteit kon verschillende richtingen opgaan.



Naaktrecreatie aan het strand omstreeks 1940


Sommige mannen zeiden dat ze zo waren geboren en impliceerden daarmee dat er geen reden bestond hen te vervolgen. Anderen schaamden zich voor hun verlangens en stemden in met de verschillende vormen van sociale discipline waaraan ze werden onderworpen, waarvan na 1930 castratie de meest extreme was. De eerste aanwijzingen voor cruisegebieden voor homo’s vond de onderzoeker voor de jaren 1880 in Stockholm.

Enkele decennia later begonnen de eerste bars zich op dit specifieke publiek te richten. Netwerken van vrienden waren al eerder aanwezig, zoals bijvoorbeeld rond de bekende filosoof Pontus Wilkner, die in 1880 "menselijke grensgevallen" verdedigde tegen maatschappelijke vooroordelen. Dit was de eerste, erg bedekte verdediging van mannen die later homoseksuelen zouden worden genoemd. Wikner zelf gaf in zijn geheime dagboeken, die in 1971 voor het eerst werden gepubliceerd, aan, dat er mensen zijn die van hun eigen sekse kunnen houden en hij vervolgde: "Ik ben zo'n man. In deze bekentenis ligt een leven vol pijn besloten." Met zijn verdediging stelde hij een voorbeeld voor andere homomannen, die vele decennia later nog steeds naar zijn artikel verwezen.

Het is fascinerend om vast te stellen dat Wikner's apologie verscheen in 1880, een tijdstip waarop zulke teksten in Europa uiterst zeldzaam waren, terwijl de opkomst van een homoseksuele subcultuur in vergelijking met andere landen erg laat plaatsvond. Zweden stond blijkbaar meer open voor homoteksten dan voor homodaden.

Platteland

De beschrijvingen van seksualiteiten op het platteland, zowel de bestiale als homoseksuele gevallen, vormen een aantrekkelijk onderdeel van het boek. Zo was er de groeiende normalisering van seks met dieren. Wat een gruwelijke zonde was en een gevaar voor de maatschappelijke en morele orde in het tijdperk van de tegennatuurlijke ontucht, werd een onbelangrijk misdrijf in de jaren veertig. In het verleden resulteerde bestialiteit in zware straffen terwijl de misbruikte dieren gedood moesten worden. Het was dus ook een misdaad tegen eigendomsrechten.



Karikatuur van 'professionele sodomieten' uit een in 1902 gepubliceerd sensatieboek over het politiewerk in Stockholm


In latere jaren werd seks met dieren echter minder serieus genomen. Homoseksuele handelingen werden meestal niet fanatiek vervolgd. Anale seks nam een prominente plaats in onder de afkeurenswaardige seksuele daden. Dit was een overblijfsel van een geschiedenis die sodomie en tegennatuurlijke ontucht gelijk stelde met anale seks. Maar in recentere tijden kwamen andere handelingen meer op de voorgrond in de door Rydström gemaakte statistieken over seksuele misdaden. Met de veranderende tijd werden ook andere handelingen vervolgd en wederzijdse masturbatie, door sommigen als minder erg dan soloseks beschouwd, kreeg meer aandacht van politie en rechtbanken.

Tezelfdertijd, zo wordt duidelijk uit rechtszaken op het platteland, kostte het de eenzame plaatselijke nichten weinig moeite de jongemannen uit hun dorp over te halen tot homoseks. Een jongeman die in Stockholm als prostitué zijn geld had verdiend schepte op over zijn seksuele escapades in de hoofdstad en wekte daarmee de seksuele nieuwsgierigheid van de plaatselijke jongens die zijn stedelijke ervaringen in hun dorpje met hem herhaalden. Een homoseksuele soldaat ondervond geen problemen om z'n "heerlijke" dingen te doen met militaire kameraden die hem misschien slecht behandelden, mede omdat hij er plezier in had lipstick en andere vrouwelijke opschik in de barakken te gebruiken, maar hem ook sekueel plezierden. Het verschil tussen verdoemenis en acceptatie was klein.

Hoewel "verleiders" zwaardere straffen kregen dan de "misbruikten," werden de laatsten niet zonder gevangenisstraf heengezonden. Leeftijd was in die jaren geen belangrijk onderwerp. Met de invoering van een nieuwe wet in 1944 echter was een homoseksuele handeling niet langer een misdaad, maar werd het hebben van homoseks met een minderjarige het belangrijkste misdrijf. Het idee dat jongemannen tot homoseksualiteit konden worden verleid, dat grotendeels afwezig was in de nieuwe seksuologische literatuur uit het begin van de twintigste eeuw omdat daarin vaak de nadruk werd gelegd op aangeboren homoseksualiteit, kreeg nu de status van criminologisch feit en zou leiden tot omvangrijke vervolgingen van "pederasten" in de jaren vijftig, dezelfde periode waarin de rode en homoseksuele vrees van het McCarthyisme een panische angst in de Verenigde Staten veroorzaakte.

Identificatiemodellen

Rydström heeft een schitterende en leesbare studie geschreven over seksuele variëteiten in Zweden. Hij voegt een nieuwe hoeveelheid argumenten toe aan het voortgaande debat over de vraag wanneer homoseksueel gedrag een persoonsgebonden onderwerp werd. Hij bekrachtigt de these van Michel Foucault over een verandering van de criminele daad van sodomie naar de seksuele identiteit van eerst homoseksuelen en later lesbiennes. Zijn tijdschema ondersteunt het werk van Jeffrey Weeks en Alan Sinfield over Engeland, van Harry Oosterhuis over Duitsland en mijzelf over Nederland. Maar hij wijkt af van de conclusies van onderzoekers op het gebied van de achttiende eeuw zoals Randolph Trumbach en Theo van der Meer, die ertoe neigen de creatie van de homoseksueel honderdvijftig jaar eerder te plaatsen.



Aan de andere kant heeft George Chauncey betoogd dat in New York pas in de jaren vijftig van de twintigste eeuw een nieuw type homoman, gekenmerkt door een exclusief verlangen naar mannen, ontstond. Er zijn goede argumenten voor al deze opvattingen. De reden waarom Foucault zo vaag bleef over specifieke data, heeft waarschijnlijk te maken met de verschillende stadia en vormen van deze uitvinding van de homoseksueel. Het ontstaan van een subcultuur van "mollies," van een minderheid van in homoseks geïnteresseerde mannen die zich vaak identificeerden met de andere sekse, was het eerste stadium in deze ontwikkeling.

Theorieën over de aard van homoseksualiteit zoals die in de late negentiende eeuw werden ontwikkeld door homoseksuelen zelf en door psychiaters en het ontstaan van een emancipatie-beweging waren een tweede stadium. Dit bood modellen aan waarmee homoseksuelen en andere "perverten" zich konden identificeren en dat deden ze ook. Het leidde tot een literatuur die min of meer openlijk homoseksueel was, zoals het werk van Pontus Wikner, Oscar Wilde, Louis Couperus, Marcel Proust, Herman Bang of Thomas Mann. Maar zij waren nog niet de exclusieve homoseksuelen die helemaal afzagen van een heterohuwelijk.

Chauncey en anderen onderscheiden dit nieuwe soort ongetrouwd blijvende homomannen pas in de jaren vijftig wanneer het seksuele grensverkeer van homo en hetero, nicht en tule, begint te verdwijnen en homoseksuele mannen hun partners bij hun eigen soort beginnen te zoeken en stoppen met het uitbundig benadrukken van hun vrouwelijke kwaliteiten. De radicale homobeweging van de seksuele revolutie schiep weer een ander soort homoseksueel die de kast uit- en de straat opgaat. Het is nu de taak van historici de inhoud en stadia van deze uitvinding van homo's en lesbo's gedetailleerder te onderzoeken. Het werk van Rydström biedt een uitmuntend beginpunt voor zo'n onderneming.

Jens Rydström, Sinners and Citizens. Bestiality and Homosexuality in Sweden, 1880-1950. Chicago: University of Chicago Press, 2003, 416 blz., ill, $ 20,00














GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMAMEEST GELEZEN VAN GERT HEKMA

Homostudies - De weg van verdoemenis naar acceptatie in Zweden

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 18 november 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp







In het nieuwste nummer, Gay News 340, december 2019





















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media