Back to Top
Zaterdag 25 mei
86314 users - nu online: 1198 people
86314 users - nu online: 1198 people login
VAN ONZE EDITORS
lengte: 9 min. Printervriendelijke Pagina  
Op de bres voor de mannenliefde II: invloed al die nieuwigheden


door Gert Hekma in Historie & Politiek , 29 april 2019

This article is also available in English
lengte: 9 minuten


Welke invloed hadden al die vernieuwingen rond homoseksualiteit waar de mensen mee kwamen die we hiervoor hebben belicht? Een oud verhaal van sodomie, ontucht, pederastie, tribadie en verkeerde liefhebbers verdween en maakte plaats voor een nieuwe kijk op homoseksualiteit, uranisme, het derde geslacht, seksuele psychopathie, seksuele inversie van betroffenen zelf die auteurs waren, romans en brieven schreven, en van dokters die aan artikelen en boeken werkten.

Een feestje bij het Institut für Sexualwissenschaft met Magnus Hirschfeld, de tweede van rechts met snor en bril
Er heerste een zwijgen rond mannen- en vrouwenliefde – sodomie heette ook wel stomme zonde – maar er kwam langzaamaan meer nieuws in kranten over feiten, misdrijven, schandalen, zelf/moorden, ziektegevallen, historische aardigheden rond deze liefdes. Alle mensen die begonnen te spreken vertelden van andere plekken waar seks te vinden was, zoals in zuidelijke landen en wat er gebeurde, welke woorden ze er gebruikten, wat ze ervan wisten en dachten.

Een Parijse gerechtelijke geneeskundige wist zeker dat hij pederasten kon herkennen en wel aan hun penis die de vorm van die van een hond had. Maar daartoe moesten die mannen hun kleren wel uittrekken. Forensisch arts Johann Ludwig Casper citeerde in 1858 zijn cliënt baron Cajus die mannenliefhebbers aan hun oogopslag herkende: “Op den Righi [een Zwitserse berg], in Palermo, in de Louvre, in Hoog-Schotland, te Petersburg, bij mijne landing te Barcelona vond ik lieden, die ik nog nooit gezien had en die ik éene sekonde kende.” De dokter was jaloers dat de baron deze mannen er zo gemakkelijk uithaalde en dat zeiden andere medici hem na: waarom konden zij dat niet? Want ze wilden mannenliefhebbers best graag herkennen – wat beide partijen, homo’s en artsen, wel zochten maar lukte het ze? De baron had het gevoel dat hij wist wie hij was en dat hij anderen zoals hij herkende. Een mooie gedachte maar hoe reëel?


Mediterrane paradijzen

De verlokkingen van Italië, voor 1895 vastgelegd door de Duitse baron Wilhelm von Gloeden (1856-1931)Sinds lang waren de beste plekken om mannen en jongens voor seks en liefde te vinden in Italië. Op Sicilië, in Napels, op Capri, in Rome, Florence, Venetië en ook in het Oude Griekenland waren plaatsen van klassieke oudheid en oude goden die in tegenstelling tot bijbel en christelijk geloof erotische inspiratie boden. Volgens de studie The Seduction of the Mediterranean: Writing, Art and Homosexual Fantasy (1993) van de homohistoricus Robert Aldrich trokken veel welgestelde mannen van de achttiende tot in de vroege twintigste eeuw op lange rondreizen door Europa en Midden-Oosten. Zo’n “Grand Tour” diende ter lering en vermaak en had het voordeel dat bepaalde trekpleisters aangedaan konden worden, zoals Napels. “Florenzer” was een Duits begrip geworden voor mannen die het op mannen hielden en in die stad hun genoegens en soortgenoten vonden.

EMagnus Hirschfeld (rechts) en zijn vriend Li Shiu Tong, ca 1934r waren in de negentiende eeuw steeds meer netwerken van zulke mannen die elkaar leerden kennen en nieuwtjes uitwisselden. In het begin was het vaak nog tasten wat er was en hoe je het noemde, maar daar kregen ze vaardigheid in: waar je kon logeren, waar ze andere mannen konden vinden en de beste plekken en kroegen waren. Baron Cajus, die te maken had gekregen met de politie, dacht mannenliefhebbers overal te vinden. En ze ontdekten de nieuwe aanduidingen die daarvoor bestonden.

Recent is een dagboek gevonden van een medewerker van Hirschfeld, Eugen Wilhelm (1866-1951) die het pseudoniem Numa Praetorius gebruikte. Vlak voor de Frans-Duitse oorlog werd hij geboren in Straatsburg, was als Elzasser in 1866 Frans, in 1870 Duits en in 1919 weer Frans. Toen hij rechten ging studeren bezocht hij eind jaren 1880 met medestudenten hoeren en noemde hij zich seksueel psychopaat vanwege zijn afwijkende verlangens in de termen van Krafft-Ebing.

Begin jaren 1890 ontdekte hij echter het werk van Karl Heinrich Ulrichs en zag zich toen als “urning,” een man van buiten en een vrouw van binnen die niet op vrouwen maar op “echte” mannen viel. Hij leerde langzaam meer urningen kennen en ook hun ontmoetingsplaats in Straatsburg. Een stadsgenoot ontving hem in andere steden en hij raakte eind jaren negentig in Berlijn in contact met het Wissenschaftlich-humanitäre Komitee (WhK)en de medewerkers daarvan. Van Hirschfeld begreep hij dat hij geen vrouwelijke urning wilde zijn, maar een beetje van beide seksen was, een seksueel tussenstapje, een Zwischenstufe in het Duits. Het was een zoektocht voor hem om uit te vinden wie hij was en wat onnoembaar was kreeg stapsgewijs een naam en werd een identiteit.


Emancipatie-organisaties

Titelpagina van de 2e jaargang (1900) van Hirschfelds Jahrbuch für sexuelle ZwischenstufenNuma werd rechter en lid van het WhK dat Hirschfeld in 1897 oprichtte met uitgever Max Spohr en Eduard Oberg die bij het spoor werkte. Ze streden vanaf het begin actief voor homorechten en tegen paragraaf 175 dat homoseksuele ontucht strafbaar stelde. Er was geen reden om homo’s en hetero’s ongelijk te behandelen en die “ontucht” als tegennatuurlijk te zien en speciaal strafbaar te stellen: het argument dat Karl-Maria Kertbeny in 1869 gebruikte tegen het artikel dat in 1871 in de nieuwe Duitse strafwet was gekomen. Numa werd, net als Nederlanders jonkheer Jacob Anton Schorer en medicus Lucien von Römer, bestuurslid van het WhK en schreef zich met Hirschfeld te pletter voor het blad van het WhK, het Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen (1899-1923), niet het eerste maar wel het dikste homoblad vóór 1980.

De Duitse homowereld bestond in de beginfase uit twee clubs, de ene Die Gemeinschaft der Eigenen met een gelijknamig blad meer van de knapenliefde en het WhK meer van de mannenliefde. Ze splitsten zich in 1906 daadwerkelijk in tweeën en in 1907 verloor Hirschfeld vervolgens veel van zijn reputatie toen hij in een groot schandaal rond de Duitse keizer eerst bewees dat één van zijn van homoseksualiteit beschuldigde vrienden prins Philipp zu Eulenburg het daadwerkelijk was en vervolgens moest erkennen dat hij verkeerd geoordeeld had: met zulk pijnlijk gedraai over wie homo was verloor het WhK veel leden en vertrouwen.

In de loop der tijd groeide de homowereld langzaam: meer bladen, kroegen, clubs, netwerken, veel discussie. In Nederland kregen we een afdeling van het WhK in 1912 nadat in 1911 een zedenwet was uitgevaardigd: tegen prostitutie, pornografie, abortus en bij homoseks kwam een nieuwe leeftijdsgrens voor seks. Die was zestien jaar voor iedereen maar die werd eenëntwintig voor homo’s en lesbo’s, het beruchte artikel 248bis. Dat leidde tot de oprichting door Schorer, Von Römer, de arts en schrijver Arnold Aletrino en de auteur M.J.J. Exler van een Nederlandse afdeling van het WhK die in 1914 bij het begin van de Eerste Wereldoorlog zelfstandig werd: een Nederlands WHK. Toen kreeg ook Engeland een sectie met een eigen naam. Er waren afdelingen in andere Duitse steden.

Portret van Adolf Brand, de oprichter van de Gemeinschaft der Eigenen (1924)In Frankrijk begon de filosoof Georges Hérelle te morrelen aan seksuele normen en naar zijn overtuiging vielen mannen daar niet op mannen maar op knapen, net als in Italië. Hirschfeld enquêteerde homo’s en lesbo’s en stelde op basis van zijn data in 1914 vast dat de helft van urningen en urnindes viriel of feminien was en verder dat vijfenveertig procent van hen op mannen dan wel vrouwen (21-65 jaar) viel en een even groot deel op knapen of meisjes (14-21 jaar). Hij had ook zulke cijfers over seksueel verkeer, waarbij iedere groep het voor veertig procent deed met orale danwel mutuele seks met de hand en de andere twintig procent tussen de dijen of anaal. Vraag me niet hoe betrouwbaar zulke data zijn. Dat ze anders waren dan nu is goed mogelijk.


Vooruitgang en vervolging

Eduard von Mayer en Elisar von Kupffer (1900)Hirschfeld was het voorbeeld voor (homo)seksualiteit in de wereld voor de Tweede Wereldoorlog. Hij stond voor een homoman met een aangeboren identiteit en een vrouwelijk karakter, en dat was omgekeerd voor lesbische vrouwen. Seksuele voorkeuren konden verschillen, ook tussen homo’s en hetero’s: er waren vele “seksuele perversies” zoals artsen in het voetspoor van Krafft-Ebing vaststelden en benoemden.

Na de ondergang van het keizerrijk en mede dankzij een linkse Weimarrepubliek kwam Hirschfeld’s Instituut voor Seksuologie er, dat spoedig wereldfaam kreeg en van waaruit de medewerkers congressen, een kliniek, voorlichting, lezingen, demonstraties en dergelijke organiseerden. Berlijn was met zulke organisaties en initiatieven een homohoofdstad, meer dan Parijs, Londen of New York, maar was na 1933 door de komst van de nazi’s geen stad meer om uit te gaan en vakantie te vieren.

Ondanks verschillende pogingen was er voor 1933 niet veel aan de Duitse homowetgeving veranderd, waarna het onder Hitler snel achteruitging voor homo’s en de nazi-vervolging begon.

Schilderij door Elisar von KupfferDe jaren na 1919 werd het feest met de seks in Berlijn steeds levendiger en het leven vanaf de beurscrisis van 1929 steeds goedkoper, zie de boeken van Engelse bezoekers van Berlijn zoals Christopher Isherwood en W.H. Auden, die daar hun ogen uitkeken en genoten van wat ze thuis niet kenden. De machtsovername door de NSDAP zette een absolute domper op het seksleven in de stad. Tienduizenden mannen werden gearresteerd, soms meermalen, vijftienduizend verdwenen in een concentratiekamp en een zevenduizend vonden daar de dood. Niets vergeleken bij andere slachtoffers zoals Joden en Russen, maar desalniettemin te veel.

Homo’s en seksuologen (die vaak Joden waren, zoals Hirschfeld, Freud, Bloch, Moll) vluchtten vanaf Hitler’s machtsovername uit Duitsland naar Nederland, Palestina, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en andere landen en zetten daar met hun kennis soms homobeweging en seksuologie op. In de jaren dertig en veertig was daar weinig gelegenheid voor. In Europa was na 1945 na een korte uitbraak van vreugde een politieke verrechtsing aan de gang en een versterking van politietoezicht. In landen als Nederland, België, Frankrijk, Engeland en zelfs in West-Duitsland werden meer homo’s vervolgd en in Frankrijk en België kregen ze nieuw anti-homoartikelen.

plundering bibliotheek van Magnus HirstfeldIn West-Duitsland werd zelfs artikel 175 niet afgeschaft, de verharding ervan behouden, rechters die homo’s veroordeelden onder de nazi’s bleven vaak op hun plaats en agenten die op hen joegen op hun posities terwijl homo’s soms in het gevang bleven opgesloten. Na 1945 was bevrijding van de nazi’s gekomen maar niet voor iedereen. Eén van de zwarte tekenen van een nieuwe wereld waren de Verenigde Naties die het gezin hoog in het vaandel verhieven met negatieve gevolgen voor homo’s want het laatste waarop zij konden bogen waren huwelijken en kinderen.

Kinsey (1955)Met de seksuele revolutie werd veel anders zoals met voorloper Kinsey en al die namen die uit de jaren zestig opdoken: vrije geesten, popzangers, seksuele activisten, vrouwen die niet meer onder de duim van mannen wilden zitten zoals Simone de Beauvoir, Beate Uhse of Mary Zeldenrust-Noordanus en schrijvers zoals Jean Genet, onze Gerard Reve, en anderen. Als sodomieten kwamen homo’s uit duistere tijden van stomme zonde en doodstraf en het openbreken van homoseksualiteit bracht verlichting en meer herkenning. Dat gebeurde in een cultuur van zwijgen maar het midden van de twintigste eeuw bracht weer een sprankje hoop met de jaren zestig.


wordt vervolgd...
 



 










GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMA

Op de bres voor de mannenliefde II: invloed al die nieuwigheden

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 29 april 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp














Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 334, juni 2019














Meer uit Historie & Politiek
Meer uit nummer 332
Meer van Gert Hekma







RoB


Leather, Rubber & Twisted gear

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media