Back to Top
Zondag 17 Nov
86374 users - nu online: 978 people
86374 users - nu online: 978 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Historie & Politiek

Jongeren kunnen zich nauwelijks meer voorstellen dat in de periode voor 1970 de belangrijkste plek voor mannen om homoseks te hebben in publieke urinoirs en soms parken was.

door Gert Hekma - 23 februari 2019

lengte: 5 min. Printervriendelijke Pagina  
De opwindende openbare heimelijkheid van urinoir-seks


This article is also available in English
lengte: 5 minuten


© Marc Martin
Er waren rond 1960 nog zeker vijftig homo-actieve pisbakken in Amsterdam. Ze waren bedoeld voor mannen die buiten werkten en daar hun behoeften deden – zoals vrouwen ze nu opeisen voor de hunne wanneer ze uit zijn en het nergens op straat kunnen doen. Over die privaten of secreten (zoals ze vroeger wel genoemd werden) die mannen voor hun homogenoegens gebruikten wil ik het hier hebben: toen de dominante plaatsen voor hen om hun plezier te vinden.

Dat zijn daarna kroegen en disco’s geworden, met en zonder donkere kamers (ruimtes in de horeca voor seksuele mogelijkheden “onder mannen”). Nu verdwijnen die homokroegen en -disco’s alweer en maken ze plaats voor Grindr en andere apps op internet voor seksuele ontmoetingen die meestal bij mannen thuis zijn, heel privé en een stuk minder publiek dan die pissoirs ooit waren.

Die secreten hebben een lange geschiedenis.

OosterparkWe weten dat sodomieten in de achttiende eeuw gebruik maakten van gemakken, houten constructies die onder bruggen lagen en waar beide geslachten gebruik van konden maken om hun behoeften direct in de gracht te lozen. Het waren ideale plekken om in het verborgene seks te hebben. Als er andere mensen afdaalden naar beneden verrieden ze zich door de herrie die ze daarbij maakten – veel mensen liepen toen op klompen die, hout op hout, nogal wat gerucht maakten.

Er waren ook andere plekken zoals in kerken, op de wallen van de stad of andere publieke plaatsen waar ze contacten konden leggen zoals in het toenmalige stadhuis, sinds 1806 het Koninklijk Paleis. Dat stadhuis had meer functies: de doodstraf stond indertijd op sodomie ofwel anale of niet-huwelijkse seks, waarvoor vooral homo’s en weinig hetero’s veroordeeld zijn. (Sodomie kon ook betrekking hebben op bestialiteit.) De mannen die betrapt waren op sodomie, door anderen verraden waren of het vanwege zondegevoel bekend hadden, werden opgesloten, veroordeeld in en soms voor het Stadhuis op een schavot terechtgesteld.

© Marc Martin
Wat nu een paleis is, was eens een multifunctioneel centrum waar het hele traject van misdrijf, arrestatie, opsluiting, veroordeling en straf plaatsvond.
 
Het stigma op homoseksueel gedrag veranderde plotseling met de inlijving van wat nu Nederland is in het toenmalige Franse keizerrijk door Napoleon. Dit leidde tot scheiding van kerk en staat en in 1811 kregen we een nieuwe strafwet. Opeens was de zonde van sodomie geen misdrijf meer.

Homoseksueel gedrag was nog slechts strafbaar als schennis der openbare eerbaarheid ofwel publieke seks, een geweldige omslag. In 1886 kwam er een seksuele leeftijdsgrens bij van zestien jaar en in 1911, met de opmars van christelijke partijen, één voor “ontucht” plegen van volwassenen met jongeren onder de eenentwintig jaar van hetzelfde geslacht. Men was bang dat minderjarigen door homoseksueel contact zelf zó zouden worden, het leerden van anderen.

Na 1850 was een levendige homowereld ontstaan van vooral pisbakken die door aansluiting op de nieuwe waterleiding en riolering sinds 1850 onder bruggen vandaan kwamen en bovengronds verschenen. Er kwamen steeds nieuwe en andere modellen die zo werden ontworpen dat agenten van buitenaf konden zien hoe homo’s ze gebruikten.


Wat deden die mannen op urinoirs?

© Marc MartinDaar hingen ze in en bij rond omdat ze zin in mannenseks hadden. Binnen lieten ze soms hun geslacht uit hun broek hangen, wat anderen de gelegenheid gaf om toe te slaan en een snel nummertje te maken. Het was een subtiel spel van wie wel en niet wilde en soms had je de pech een onwillige hetero of een stille (politieagent) aan de haak te slaan.

Nu is de seks vaak anaal, toen veelal manueel of oraal. Er was ook ruimte voor voyeurs die het ding en het spel liever bekeken dan deden. Mannen ontdekten het seksueel verkeer door toeval omdat ze hun behoeftes er deden, elkaar erover vertelden of het op andere manier vernamen. Jongens hoorden er vaak vroeg van, in de puberteit, of zagen het. Het was meestal een leerzame ervaring, een eerste stap op een homopad dat hun leven zou tekenen.

Het waren niet alleen homo’s die deze plekken frequenteerden, maar vaak ook hetero’s die buitenshuis een seksueel kansje waagden, zoals met sekswerksters. Voor beide groepen was het een minder grote stap dan om een homokroeg binnen te gaan – dat was meer een bekentenis homo te zijn. Bakken, waar weinig “geluld” en eerder met lullen gespeeld werd, waren vrijblijvender. Soms fleurden graffiti-artiesten ze op en veel mannen lieten er berichten achter.

Er waren schandknapen (jongenshoeren) actief. Die hoeren vroegen geld maar niet de andere bezoekers. Het waren “democratische” locaties waar mannen van alle klassen en leeftijden kwamen. Pisbakken waren buitengewoon vieze en stinkende plekken, maar ook spannend en geil. Veel mannen kwamen er snel klaar – echte vluggertje. En zoals een bezoeker me ooit zei, ook gemakkelijk want daar zie je het eerst wat je elders het laatst ziet.

BerlijnHet waren overigens geen ongevaarlijke plekken. Sommige bezoekers waren oplichters, boeven, geweldplegers, moordenaars. Twee jaar geleden werd een Pool vermoord, weliswaar niet in een urinoir maar bij het cruisen (homoseks zoeken) in het Oosterpark. Zoals bekend, seks is niet alleen plezier maar ook gevaar en niet alleen gelijkheid maar ook verschil – wat het riskant maakt.
 
Na 1950 bestonden de bakken en parken naast kroegen en dancings. Ook waren er gewone bioscopen waar mannen de achterste rijen gebruikten voor homoseks, en in sekscinema’s alle rijen. Het gebeurde op meer plekken, zoals in zwembaden, in trams, op wc’s in warenhuizen, eigenlijk overal want homoseksualiteit was zo verdoemd dat je er niet over sprak, het niet eens zag. Zoals indertijd geen hetero zag dat Wim Sonneveld een nicht als een kathedraal was: men was er blind voor.

Na 1970 bestonden er drie plekken voor homoseks: buiten op urinoirs en binnen in kroegen en sauna’s, en thuis bij homo’s die nu hun eigen bedden hadden. Het maakte Amsterdam tot een “gay capital” omdat er zoveel seksplekken naast elkaar bestonden die er door discriminatie elders niet waren. De homo-urinoirs zijn verdwenen rond 2000. Nu willen vrouwen weer urinoirs, niet voor seks maar voor behoeften. Die lust op pisbakken is aan hen niet besteed, evenmin als dat gold voor homokroegen, de leerscene, donkere kamers of seks-apps als Grindr. Dat is de drempel die feministen moeten overschrijden.



De visie van Marc Martin

Marc MartinIn 2017 publiceerde de Franse fotograaf Marc Martin, die al enkele jaren de geschiedenis van en de verhalen over het openbare toilet - van Parijs tot Berlijn - onderzoekt, het boek Fenster zum Klo: Hommage an den Klappensex.

Dit is niet alleen een fotoboek over urinoir-seks, maar bevat ook interviews met experts en liefhebbers van deze seksuele speeltuin, documenten uit het archief van de Parijse zedenpolitie, citaten van schrijvers en reproducties van tekeningen en historische foto’s. Het boek verscheen bij Agua éditions en telde 300 pagina’s, maar omdat het al spoedig was uitverkocht, verscheen recent een bekorte versie van 128 pagina’s met een nieuw omslag. www.marcmartin.paris.

Foto's o.a. © Marc Martin













GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMAMEEST GELEZEN VAN GERT HEKMA

De opwindende openbare heimelijkheid van urinoir-seks

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 23 februari 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media