Back to Top
Dinsdag 23 Oct
86206 users - nu online: 1188 people
86206 users - nu online: 1188 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Vriendschap


door Hans Hafkamp in Columns & Opinie , 02 april 2018

This article is also available in English


Vorig jaar bestond het Homomonument dertig jaar. Dit betekent ook dat al drie decennia de roep “Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen” uit de Amsterdamse grachtengordel opklinkt. Deze dichtregel van Jacob Israël de Haan was al in 1979, toen de plannen voor het monument net officieel vorm begonnen te krijgen, gebruikt als titel van een bloemlezing uit de Nederlandse homo-erotische poëzie.

Het gebruik in beide gevallen moge duidelijk maken dat hier sprake is “Van de liefde die vriendschap heet,” om de titel van een sonnettenreeks door De Haan’s tijdgenoot Albert Verwey te gebruiken. Voor subjectief in de herenliefde geïnteresseerden is het al meer dan een eeuw onmiskenbaar dat het hier eigenlijk gaat om “de liefde die zijn naam niet durft te noemen,” want “vriendschap” was lange tijd een (eufemistisch) synoniem voor homoseksualiteit.

Victoriaanse vrienden, of is er meer?Voor Nederlanders is het meest duidelijke voorbeeld hiervan het clubblad van wat uiteindelijk het COC zou worden. Het werd in 1940 opgericht als Levensrecht en voor de Tweede Wereldoorlog verscheen een drietal nummers. In 1946 werd Levensrecht nieuw leven ingeblazen en in 1948 verscheen een nummer met de ondertitel “Maandblad voor Vriendschap en Vrijheid van het Cultuur- en Ontspanningscentrum Shakespeare Club.” Vanaf 1949 ging het tijdschrift voort onder de titel Vriendschap. Het eerste anderhalve decennium had dit blad een, zeker voor buitenstaanders, neutrale ondertitel. Pas vanaf 1963 werd op het omslag duidelijk gemaakt dat Vriendschap een “maandblad gewijd aan de homophilie” was.

De COC-ers sloten, bewust of onbewust, met deze titel aan op het homo-erotisch geïnspireerde tijdschrift Freundschaft, dat in de jaren twintig in Duitsland verscheen, en ook op de ondertitel van The Quorum: A Magazine of Friendship. Van laatstgenoemde tijdschrift verscheen in januari 1920 een proefnummer. Dit werd (waarschijnlijk) uitgegeven door, maar in ieder geval gedistribueerd onder de leden van de British Society for the Study of Sex Psychology, een club die zich zogenaamd met de bestudering van alle vormen van seksuele pathologie en psychologie bezighield, maar “in werkelijkheid weinig meer dan een coterie van homoseksuelen” was, aldus Timothy d’Arch Smith in zijn studie Love in Earnest (Londen 1970).

In de gedegen inleiding die d’Arch Smith schreef voor een in 2001 verschenen fotografische herdruk van dit enige nummer, stelde hij dat de ondertitel “een ‘op die wijze’ geneigd publiek met een code van ongeëvenaard belang” attent maakte: “‘Vriendschap’ betekende gelijkgeslachtelijke relaties inclusief de slaapkamer: had dat al een lange tijd gedaan en zou nog langer als een herkenningswoord onder de cognoscenti dienen. De seksuele hervormer Edward Carpenter had het gepopulariseerd met zijn bloemlezing uit homoseksuele literatuur door de eeuwen heen, Ioläus: An Anthology of Friendship (1902), notoir genoeg in boekhandelskringen om de bijnaam Sodomietenbijbel [Bugger’s Bible] te krijgen.”

Nichterig in het Wilde WestenToen Carpenter zijn bloemlezing samenstelde was hij op de hoogte van het feit dat in 1900 in Duitsland de anthologie Lieblingminne und Freundesliebe in der Weltliteratur: Eine Sammlung mit einer ethisch-politischen Einleitung von Elisarion von Kupffer was verschenen bij de uitgeverij van Adolf Brand, die met zijn tussen 1896 en 1932 verschenen Der Eigene: ein Blatt für männliche Kultur het eerste homotijdschrift ter wereld uitgaf. Over deze bloemlezing merkte de pseudonieme Numa Prätorius in het verschijningsjaar in het Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen op dat “verheven idealisme, diepgang van gedachten en edele taal [...] Kupffer’s inleiding tot een waardevolle bijdrage aan de homoseksuele literatuur” maken.

Dit verhullende gebruik van “vriendschap” bleef niet alleen in ons land tot in de jaren zestig in zwang. In 1961 verscheen in Londen de bloemlezing Eros: An Anthology of Friendship, samengesteld door Alaister Sutherland en Patrick Anderson. Hoewel Anderson in zijn inleiding het woord homoseksualiteit welhaast dwangmatig vermijdt, maakt een groot deel van de opgenomen auteurs duidelijk wat in dit geval onder “vriendschap” verstaan moet worden, aangezien ze ondertussen stevig verankerd zijn in de canon van de homoliteratuur.

Het is daarom ironisch dat als Anderson schrijft dat hij het stimulerend vond “minder van de geur van zwavel [te vinden] dan men had gedacht, minder van de grimmige zweet-zure kleedkamer, en meer dat lyrisch en vrolijk is,” hij op de plaats waar ik “vrolijk” heb vertaald het woord “gay” gebruikte. Een woord dat niet veel later door mensen met een erotische voorkeur voor de eigen kunne juist gekozen zou worden om open voor deze voorkeur uit te komen. Zij wilden zich niet langer verschuilen achter een eufemisme als “vriendschap” of zelfs “vriendschapsliefde,” maar trots en eerlijk zijn over hun verlangens.



 









Rubrieken:





In gesprek met de vorigen, uit de herinneringen van een homo-journalist


Dost, over lompheid als hoogst haalbare & opbloeiende liefde


Jeugd is gelukkig, maar gebruikt minder vaak condoom


Amstelveen wordt een regenboog-gemeente


Icarus Rickarus wil naar de Uitdekastmarkt

    toon meer





In het nieuwste nummer, Gay News 327, november 2018














Meer uit Columns & Opinie
Meer uit nummer 319
Meer van Hans Hafkamp







Eagle


Famous Cruise Club

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2018 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2018 Gay News ®, GIP/ St. G Media