Back to Top
Woensdag 23 Aug
85954 users - nu online: 1485 people
85954 users - nu online: 1485 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Keith Haring: politiek voor iedereen

door Helm de Laat in Theater, Kunst & Expo , 01 november 2015


Iedereen herkent de vrolijke figuurtjes van Keith Haring. Veel mensen hebben de andere kant van zijn werk leren kennen tijdens de aids-crisis. Lang voordat hij in 1990 stierf aan aids was hij wereldberoemd en één van de bekendste homoseksuele kunstenaars. Niet alleen in Amerika. Zijn eerste expositie in Europa vond al in 1982 plaats in Rotterdam. Daar is nu de expositie Keith Haring: the Political Line! te zien.

Aids was niet de enige maatschappelijke zaak die Keith Haring bezighield. Hij was ook actief in de strijd tegen kernwapens en racisme. Hij was één van de weinige kunstenaars die het wel  vanzelfsprekend vond om zijn kunst in te zetten voor politieke doeleinden.

De aids-crisis lijkt nu overwonnen en Haring’s beeldtaal is gemeengoed geworden. De artistieke waardering van zijn werk heeft de overhand gekregen en de politieke kanten van het werk zijn op de achtergrond geraakt. De expositie Keith Haring: the Political Line probeert dat beeld weer te corrigeren en besteedt vooral aandacht aan de sociale en politieke aspecten van het werk. De expositie is opgezet in samenwerking met de Keith Haring Foundation. Deze beheert de artistieke nalatenschap en zet zich ook in op allerlei maatschappelijke terreinen waarvoor Keith Haring zich inzette. De expositie was eerder al te zien in Parijs en San Francisco. De editie in Rotterdam besteedt bijzondere aandacht aan de relatie van Keith Haring met Nederland. En geheel in lijn met Haring’s opvattingen over de sociale functie van kunst zijn ook in Rotterdam nieuwe kunstprojecten bedacht waaraan iedereen kan meedoen.

Art is for Everybody

Keith Haring, geboren in 1958, was net als Andy Warhol (1928-1987) afkomstig van het platteland van Pennsylvania en begon aan zijn kunstopleiding in Pittsburgh, waar ook Andy Warhol het vak leerde. Het werk van Haring wordt vrijwel altijd in een adem genoemd met de pop art van Andy Warhol, maar ze leerden elkaar pas kennen toen Keith Haring vertrokken was naar New York, waar hij zijn opleiding voortzette. Zoals veel jonge kunstenaars raakte hij op de academie in de ban van het abstract expressionisme dat toen in de Amerikaanse kunstwereld de dienst uitmaakte. Maar hij wilde net als de Popart-kunstenaars kunst maken die voor iedereen bereikbaar was en zocht een podium en een beeldtaal die voor iedereen toegankelijk waren.

Keith Haring kwam terecht in een New York waar jongeren en etnische minderheden ook in het openbaar uitdrukking begonnen te geven aan hun verlangens. Hun street art op loze muren en vooral de graffiti op treinstellen werden door de overheid fel bestreden. Keith Haring zocht tussen hun tags en glyphs een eigen weg. Hij ontdekte dat op de subway stations oude reclames met zwart papier werden afgeplakt in afwachting van nieuwe posters. Met stoepkrijt ging hij ze tijdens het overstappen vullen met razendsnelle tekeningen. Zijn Chinese vriend Tseng Kwong Chi was erbij en maakte foto’s. Veel tonen een schichtig kijkende Keith, altijd op z’n hoede voor de cops. Hij werd verschillende keren beboet en zelfs een paar keer gearresteerd. Tussen 1980 en 1985 heeft hij zo minstens vijfduizend tekeningen gemaakt. Daar ontwikkelde hij de nu nog bekende beeldtaal met zijn keffende straathondje en de hip-hop-mannetjes.

The Public Needs Art

Met zijn manier van werken bereikte hij een veel breder publiek dan met zijn exposities in galerieën. Zijn tekeningen op de stations vielen goed bij de talloze reizigers en hij maakte er naam mee. Zelfs agenten vroegen hem op den duur om zijn handtekening.

Via school en enkele galerieën was hij in contact gebleven met het kunstcircuit, waar zijn ster steeg. Net als van andere jongeren die toen op straat ontdekt werden. In hun werk hoopte men een vitaal alternatief te vinden voor het corrupte en zo goed als failliete New York. Andy Warhol, die volgens velen ook uitgeblust was, raakte bevriend met Haring en ondersteunde de jonge kliek. Zelf kreeg hij ook weer plezier in zijn werk en werkte af en toe met hen samen. Hij kon er wel om lachen toen Haring de Mickey Mouse in zijn tekeningen een brilletje opzette, voorzag van wapperende dollarbiljetjes en Andy Mouse ging noemen. Haring was toen zelf al een grootverdiener geworden.

Al in 1982 werd zijn werk door Gosse Oosterhof naar Rotterdam gehaald. Die maakte zelfs een kleine catalogus en Wim Beeren kocht werk van hem. Hij haalde Keith Haring in 1986 naar Amsterdam en zo kwam de stad als een van de weinige steden in het bezit van een gigantische muurschildering die nu al jaren een verborgen bestaan leidt en op restauratie wacht. Ook al in 1982 nam Haring op uitnodiging van de beroemde curator Rudi Fuchs deel aan de Dokumenta, een prestigieuze internationale kunstmanifestatie. Terwijl hij zo furore maakte in het internationale kunstcircuit werkte hij in de achterbuurten van New York nog illegaal en voor nop aan nieuwe muurschilderingen. Daar dwong de stad hem nog in 1986 de muurschildering Crack is Wack te verwijderen, maar binnen een paar maanden kreeg hij de opdracht om haar te herstellen, op dezelfde locatie.

‘I’m Not White’

Keith Haring hoorde bij de generatie jongeren die opgroeide met de tv-beelden van rassenrellen en protesten tegen de oorlog in Vietnam. Beelden volkomen in tegenspraak met de idealen van de “American Dream.” Deze beelden bepaalden zijn politieke activisme. In die wereld bestond homoseksualiteit niet. In 1978 vertrok hij uit het blanke, christelijke en keurige platteland van Pennsylvania, naar het kleurrijke, vrije New York met zijn street culture en gay community. Overdag maakte hij kunst voor iedereen en voerde hij actie voor vrede en gelijkheid. Bij een grote Vredesdemo in 1982 deelde hij met zijn vrienden twintigduizend affiches uit, die hij zelf had laten drukken. Bij een actie in 1986, tegen de Apartheid in Zuid Afrika, verspreidde hij posters met zijn werk en ontwierp buttons, t-shirts en ander campagnemateriaal.

De expositie toont ook werk waarin hij zich keert tegen het onrecht van big business en de staat of de dubbele moraal van de kerk. ’s Avonds was er de club, de dance, de hip hop en natuurlijk seks met zijn zwarte en latino b-boys. Over het kruispunt van die twee werelden noteert hij in zijn dagboek: “Ik ben er innerlijk zeker van dat ik niet blank ben... Ik ben blij dat ik anders ben. Ik ben er trots op homo te zijn. Ik ben er trots op vrienden en lovers van elke kleur te hebben.” Maar buiten de muren van de galerie en zeker in de buurten waar zijn vriendjes vandaan komen is homoseksualiteit taboe.

Coming Out

Als hij in 1978 net in New York woont, trekt hij met zijn schetsboekjes de stad in en ziet overal, ook in elke wolkenkrabber, een pik. Op de expositie zijn verschillende Manhattan Penis Drawings for Ken Hicks te zien. Ze zijn even puberaal als bevrijdend, maar het belang ervan voor zijn werk wordt nogal overschat. Hij laat ze graag aan zijn vriendjes zien maar doet er verder niet zoveel mee. Op zijn eerste expositie in 1982 hangen wel een paar schilderijen over gay sex maar die beelden komen de galerie niet uit. In de tijd voor de “gay liberation” van de jaren zeventig konden zelfs heel verhulde verwijzingen naar homoseksualiteit tot censuur en vervolging leiden. Warhol heeft hem ongetwijfeld verteld over zijn aanvaringen met de FBI. Hij werd jarenlang in de gaten gehouden vanwege zijn homoseksualiteit. En in grote delen van de Verenigde Staten werden zijn films niet vertoond, zelfs niet in de artclubs. Dat Warhol beweerde aseksueel te zijn en dat zijn kunst niets met politiek te maken had, was nu misschien een wufte pose geworden, nog niet zo lang daarvoor was het een overlevingstrategie.

Bij Haring duikt het thema heel incidenteel op in zijn werk, meestal in tekeningen. In 1988 maakt hij The Great White Way, een bijna manshoge roze penis, die doet denken aan zijn eerste tekeningen van New York. De titel verwijst zowel naar het racisme van de blanke elite als naar een straat, een deel van de goudkust van New York. Het is een van de weinige werken die je ook kunt zien als een protest tegen het patriarchaat. Van alle sociale bewegingen uit die tijd schittert alleen de vrouwenbeweging in zijn werk door afwezigheid. Van feminisme had Keith Haring geen kaas gegeten. De Roze Pik kun je interpreteren als de vitale seksualiteit die zich tegen het racisme verzet. Maar de figuurtjes en symbolen waarmee hij overdekt is duiden erop dat hij het alles en iedereen verneukende onrecht symboliseert. Met homoseksualiteit heeft dit werk niets te maken, maar toch was in 1988 alles al anders geworden.

Silence = Death

Met de komst van aids was zwijgen over homoseksualiteit geen optie meer. Eén van zijn ex-vriendjes overlijdt aan aids en in 1988 worden zijn eigen vermoedens bevestigd en krijgt hij te horen ook besmet te zijn. Net als voor veel andere kunstenaars uit die tijd komt homoseksualiteit pas echt tot uiting in het werk na aids. Al in 1985 maakt hij het werk Safe Sex. Het toont twee seksende mannetjes en laat niets te raden over. In zijn werk duiken dan vaker verwijzingen op naar homoseksualiteit. Zoals roze driehoeken gevuld met nieuwe onwillige figuurtjes. Ze willen het niet zien, ze willen niet luisteren en ze houden hun handjes voor de mond. De titel Silence = Death is ook de leuze van Act Up, de actiegroep die voorop gaat in de strijd tegen aids. Die strijd dringt alle andere politieke thema’s in zijn werk op de achtergrond. Het vrolijke slangetje uit het vroege werk maakt plaats voor een demon seed, een zaadcel met de hoorns van de duivel. Kort voor zijn dood maakt hij in 1989 op de mannen-wc van het New Yorkse LGBT Center, dat een leidende rol speelt in de zorg voor aids-patiënten, nog een muurschildering. Daar spat de vitale homoseksualiteit je wel om de oren. Het werk heet Once Upon a Time en heeft inmiddels monumentenstatus. Het ontbreekt in Keith Haring: The Political Line.

Art Experience

Eén van Keith Haring’s indrukwekkendste community art projecten is CityKids Speak on Liberty uit 1986. Het is een enorme afbeelding van het Vrijheidsbeeld. Hij nodigde duizend kinderen uit om de contouren die hij ontworpen had te vullen met hun tekeningen over vrijheid. Maar de organisatie CityKids, die zich inzet voor kinderen uit arme wijken, vecht voor zijn voortbestaan en heeft het reuzinnendoek van negen meter te koop gezet.  
 
De Keith Haring Foundation ondersteunt de opzet van dit soort community art projecten. De huidige expositie was eerder dit jaar, onder de titel Gegen den Strich, ook in München te zien. Organisatoren van de lokale Pride, de Christopher Street Day, nodigden hun bezoekers uit zelf het meterslange ontwerp van een scholier in te kleuren. Het werd een kliederboel en het resultaat leek nergens naar.

De Kunsthal pakt het anders aan en schreef een wedstrijd uit: de Keith Haring Art Challenge. Een professionele jury selecteerde drie ontwerpen. Bezoekers van Lowlands beten het spits af en tijdens 24 uur Cultuur Rotterdam op 12 en 13 september was de volgende gelegenheid om zelf de kwast of spuitbus te hanteren.




Praktische informatie:
Keith Haring: The Political Line. Tot 17 februari 2016 in De Kunsthal
Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Open: dinsdag–zaterdag 10.00-17.00 uur
op zon- en feestdagen 11.00-17.00 uur
Meer info: www.kunsthal.nl

Begeleidende publicatie: Dieter Buchart (red.), Keith Haring: The Political Line.
München: Prestel, 2014, geb., 256 blz. ISBN 9783791354620

 



 









Rubrieken:


















Meer uit Theater, Kunst & Expo
Meer uit nummer 290
Meer van Helm de Laat





Artem Bodywear


Underwear, Swimwear, gymwear from the top brands.

meer info |visit


LantarenVenster


De plek om de actuele auteursfilm en wereldcinema te zien

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media